Art therapy

Posted: Δεκέμβριος 31, 2010 in Ανάλυση / Κριτική Ταινιών

(της Xριστίνας Σαμπατάκου)

Tο κείμενο που ακολουθεί, είναι μια χιουμοριστική προσωπική κατάθεση, με διάχυτα στοιχεία αυτοαναφορικότητας σχετικά με την εμπειρία της συμμετοχής μου, όσο και στην «ανάγνωση» της ταινίας.

Ξεκινώντας να γράψω για μια ταινία, στην οποία έχω άμεση εμπλοκή και συμμετοχή… ομολογώ πως νιώθω λίγο ως «ιθαγενής ανθρωπολόγος». Στην κοινωνική ανθρωπολογία ο παρατηρητής που ανήκει στην ομάδα που παρατηρεί και για την οποία γράφει, θεωρείται πως κάνει ανθρωπολογία «οίκου», “anthropology at home” που λέμε και εμείς…Συνεπώς είναι δύσκολο να είμαι αντικειμενική, από τη στιγμή που έχω άμεση συναισθηματική εμπλοκή με το αντικείμενο και τα πρόσωπα: Ως μια νεαρή – δόκιμη κινηματογραφίστρια που κινούμαι στα πλαίσια μιας κοινής «μικροκουλτούρας», που έχει πολλαπλές πτυχές, νεαροί σκηνοθέτες και σεναριογράφοι που θέλουν να διακριθούν, νέοι ηθοποιοί και performers που επιθυμούν να κάνουν γνωστή τη δουλειά τους, ήρθα αντιμέτωπη με κάποιες ηθικές δυσκολίες.

Παρά τα ηθικά διλήμματα λοιπόν, παρά τη σύγχυση για το ΤΙ θα γράψω, ΠΩΣ θα το γράψω, ΠΩΣ θα ορίσω το ρόλο μου, την ιδιότητα μου, καθώς και το είδος της ταινίας και άλλα παρεμφερή ζητήματα, κατέληξα πως δε χρειάζεται να είμαι αντικειμενική τελικά! Ας αφήσω τους επίσημους ορισμούς και τις αναλύσεις και “αποδομήσεις” του φιλμικού κειμένου στους «αντικειμενικότατους» κριτικούς και θεωρητικούς… Εξάλλου, η θεωρία της Πολιτισμικής Κριτικής, με τις έννοιες της «αυτοαναφορικότητας» και του «αναστοχασμού», που αναδύθηκαν στις κοινωνικές επιστήμες τη δεκαετία του 80, μου λύνει τα χέρια! Ζήτω τα ’80s!!!

Art Therapy, η νέα ταινία του Νίκου Περάκη.

Ο ίδιος τη χαρακτηρίζει ως docufiction ή τεκμηριωμένη μυθοπλασία. Αναζητώντας σε βιβλιογραφικές πηγές τον ορισμό, καθώς και τον ορισμό «ψευδοντοκιμαντέρ», ομολογώ πως έπαθα σύγχυση! Κατέληξα όμως πως μάλλον, αντιστοιχεί στην έννοια docufiction, που στα ελληνικά αποδίδεται ως ντοκιμυθοπλασία: εμφανίζεται στην αρχή του εικοστού αιώνα κι είναι μια σύνθετη λέξη, που αναφέρεται σε ένα κινηματογραφικό έργο, που η δομή και το ύφος του το τοποθετούν ανάμεσα στη μυθοπλασία και το ντοκιμαντέρ και ΔΕΝ έχει ουσιαστικά σχέση με το λεγόμενο docudrama (ντοκιδράμα) .

To docufiction, τείνει να είναι ένα καινούργιο υβριδικό είδος κινηματογράφου, ενοποιώντας τις δυο κινηματογραφικές κατηγορίες του ντοκιμαντέρ και της μυθοπλασίας (Ανδρέας Παγουλάτος, 2009). Με άλλα λόγια, η ταινία μυθοπλασίας διαδραματίζεται μέσα σε αληθινά γεγονότα και με αληθινά πρόσωπα( συμπλήρωση δική μου).

Ας αφήσω τώρα κατά μέρος την αναζήτηση του κινηματογραφικού είδους (genre, που λέω και στην ταινία) και ας ασχοληθώ με την ταινία Art Therapy ( Τεχνοθεραπεία ή Δραματοθεραπεία ).

Ίσως εάν αναφερθώ στην ιστορία της ταινίας, από τη στιγμή που μπορείτε να τη διαβάσετε σε όλα τα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα, να φλυαρήσω παραπάνω(και έχω θέμα με την οικονομία χώρου!). Παρόλα αυτά για να κάνω σύνδεση με αυτό που έπεται, αναφέρω πως η κάμερα( και σε κάποιες περιπτώσεις οι κάμερες!) ακολουθεί τη διαδρομή τριών νέων καλλιτεχνών:

Αλέξανδρος Βασμουλάκης(κόκκινο γιατί έχει ένα θεματάκι με τη φωτιά!): Εικαστικός – τοιχογράφος (έχω την αίσθηση- καθαρά προσωπική εκτίμηση- πως είναι πιο κοντά στο σκηνοθέτη, ως χαρακτήρας, γιατί ο Ν. Περάκης εκτός των άλλων είναι ένας πολύ καλός ζωγράφος, δεν το ήξερα… το ανακάλυψα!). Που μάλλον ήθελε να γίνει ένας μεγάλος ζωγράφος, αλλά η ζωή των οδήγησε στο σινεμά και τελικά είναι ένας πολύ σημαντικός σκηνοθέτης( ακόμη κι αν δεν μας αρέσουν όλες οι ταινίες του το ίδιο!(συγνώμη Νίκο(!)) και σίγουρα ένας από τους καλύτερους διαλογίστες του Ελληνικού σινεμά!!!( για εμένα μαζί με τον Σταύρο Τσιώλη, είναι οι κορυφαίοι!). Ο Αλέξανδρος βρίσκεται ανάμεσα στην ανάγκη του για προσωπική – ελεύθερη έκφραση και στις «κατά παραγγελία δημιουργίες» για διαφημιστικά, με στόχο το βιοπορισμό.

Ίλια Πατάπη – Darlin(μμμ, και πάλι κόκκινο γιατί είναι πολύ sexy!) : Νεαρή τραγουδίστρια και σχεδιάστρια παιδικών ρούχων, μαζί με το συγκρότημα της Stiletto Scag, προσπαθεί να βρει την ισορροπία ανάμεσα στο μουσικό τους προφίλ και τις επιταγές της δισκογραφίας με την οποία φλερτάρει για πρώτη φορά.

Ο τρίτος κεντρικός χαρακτήρας είναι ο Ανδρέας Κωνσταντίνου(indigo – μωβ… γιατί έτσι!), τελειόφοιτος της Δραματικής σχολής του Εθνικού και απόφοιτος του ΤΕΙ Κοινωνικής Εργασίας. Ο Ανδρέας ετοιμάζεται με τους συμμαθητές του για τις πτυχιακές εξετάσεις, ενώ παράλληλα προσπαθεί να ισορροπήσει την αγάπη του για τη μουσική παίζοντας ντραμς στο συγκρότημα των Stiletto Scag, καθώς και τις συναφείς ανησυχίες του επιθυμώντας να συμμετέχει ως ηθοποιός στο 48hour Film Project( με απώτερο στόχο να πάρει 500ευρώ(!)…. Ουκ αν λάβεις παρά τη μη έχουσα Χριστίνα!

  • Σημείωση: σχεδόν όλα τα πρόσωπα στην ταινία έχουν διττή και όχι μόνο ιδιότητα και ίσως ένα σχετικά «ιδιόμορφο» προφίλ. Εδώ υπάρχουν, κοινωνικοί λειτουργοί – ηθοποιοί, δικηγόροι- στιχουργοί- συνθέτες, ανθρωπολόγοι – κινηματογραφιστές, χορεύτριες- Βαλκανολόγοι…… και πάει λέγοντας. Βέβαια, αυτό το σχήμα δεν είναι και τόσο οξύμωρο, αν σκεφτούμε πως οι περισσότερο άνθρωποι ξεκινούν κάνοντας σπουδές «νομιμοποιημένες κοινωνικά», ενώ η ψυχή τους αναζητά άλλες διεξόδους. Συνεπώς, τα πρόσωπα της ταινίας αποτελούν «περιπτώσεις παραδειγμάτων» που μάλλον εκπροσωπούν μεγάλες ομάδες ανθρώπων.

Κοινός άξονας των τριών χαρακτήρων( πέρα από τη σεναριακή ένωση τους και παράλληλη δράση), είναι η αγάπη για μια μορφή τέχνης και η προσπάθεια να προχωρήσουν ένα βήμα, ορίζοντας και υπερασπίζοντας το προσωπικό τους στιλ, απέναντι στην καθεστηκυία τάξη, όποια μορφή και αν έχει(χρηματοδότης- διαφημιστής, δισκογραφικός παραγωγός, ακόμη και ένα φεστιβάλ ταινιών που θέτει μόνο περιορισμούς). Ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό των τριών νέων και όχι μόνο, είναι η επιθυμία τους να αποδράσουν γεωγραφικά και να συνεχίσουν τις σπουδές τους και τη σταδιοδρομία τους εκτός Ελλάδος. Νέα Υόρκη, Λονδίνο, Βερολίνο (αχ αυτό το Βερολίνο!) , αποτελούν χώρες προορισμού.

Την ίδια στιγμή οι σύγχρονες μεγαλουπόλεις, ανάμεσα τους και η Αθήνα, έχουν μετατραπεί σε κέντρα υποδοχής και ανάπτυξης πολλών και διαφορετικών πολιτισμών. Το πολυπολιτισμικό αυτό τοπίο της Αθήνας, καταγράφεται με πολύ ανθρώπινο τρόπο στην ταινία. Οι άνθρωποι αυτοί ζουν στο κέντρο της πόλης και διεκδικούν το χώρο τους. Συμβιώνουν με τους πρωταγωνιστές της ταινίας και με τους χαρακτήρες που τους περιστοιχίζουν. Προσπαθούν με κάθε τρόπο να διατηρήσουν ζωντανά τα στοιχεία της κουλτούρας τους και τη συνοχή τους, ενώ δείχνουν ιδιαίτερα θετική διάθεση και καθόλου φόβο, να μοιραστούν τη «διαφορετικότητα» τους μέσα από ανταλλαγές ιδιαίτερων πολιτισμικών πρακτικών. Σε καμία περίπτωση δε δίνεται η ψευδαίσθηση πως τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά μένουν αναλλοίωτα και απείραχτα στο νέο τόπο διαμονής. Μέσα από μικρές και ενωμένες κοινότητες διατηρούν τη συνεκτικότητα τους και παραδέχονται στην κάμερα πως: « Αυτή η πολιτεία ΔΕΝ είναι Μπαγκλαντές».

  • Σε αυτό το σημείο κρίνω χρήσιμη τη σημείωση του Michael Fisher για τη χρήση και τη λειτουργία της κινηματογραφικής ταινίας μυθοπλασίας:«Το κινηματογραφικό έργο αποτυπώνει με ακρίβεια και αμεσότητα την πολυπλοκότητα του παρόντος. Αποτελεί χώρο εξωτερίκευσης πολιτισμικών διαδικασιών, όπου η κοινωνία καθρεφτίζει τον εαυτό της και στη συνέχεια έχει την ευκαιρία, βλέποντας τον, να στοχαστεί γι αυτόν(»Ο κινηματογράφος ως εθνογραφία και ως πολιτισμική κριτική», Michael M. J. Fischer, εκδ. Μαδιανού, 1998). Στην περίπτωση του Art Therapy μέσα από την εικόνα της πολυφυλετικής Αθήνας, καθώς και μέσα από τη διείσδυση της κάμερας στα στέκια των νέων καλλιτεχνών, σκιαγραφείται μια «μικροκουλτούρα» νεαρών καλλιτεχνών και όχι μόνο, στην οποία όλοι αναγνωρίζουμε κομμάτια δικά μας.

Το στοιχείο αυτό, σε συνδυασμό με τις εικόνες της πόλης, που είναι ζωντανή, με πληθώρα νεανικών φεστιβάλ να λαμβάνουν χώρα, με μια σειρά από υπέροχες εικόνες στο κέντρο της Αθήνας με χρώματα, ζωγραφιές στους τοίχους, αρώματα από διαφορετικές κουλτούρες και ήχους, συντελούν στο να θέλεις να πάρεις το ποδήλατο σου και να βγεις επιτόπου για βόλτα…. Ακόμη κι αν γνωρίζεις πως η Αθήνα είναι μια αφιλόξενη πόλη, ειδικά για ποδηλάτες! Ο Αλέξανδρος βέβαια το τολμάει….

Ειδικά οι χώροι, όπου συχνάζουν οι νεαροί φοιτητές της Δραματικής, στο Γκάζι για φαγητό, στου Ψυρρή για ούζο, στο Bios για συζήτηση, στο Θησείο βόλτα με τα πόδια ή το ποδήλατο, είναι ιδιαίτερα οικείες σε όλους μας……

  • Σύντομη σημείωση για τη δική μου συμμετοχή.

Όσον αφορά τη δική μου συμμετοχή στην ταινία, είναι μια γλυκιά ιστορία…Η Χριστίνα(αυτή η Χριστίνα που το όνομα της αναφέρεται εκτός κάδρου αλλά εμφανίζεται λίγο, ευτυχώς!!!), είναι μια νεαρή παραγωγός που αναζητά χώρους και ηθοποιούς για το 48hour Film Project. Στην πραγματικότητα είχα εμπειρία από το προηγούμενο 48 hour, και ο Νίκος Περάκης σκέφτηκε να με μπλέξει στην ιστορία με αυτό τον τρόπο. Για την αποκατάσταση της αλήθειας στη δική μου εμπειρία με την ομάδα “The Unpectables” δημιουργήσαμε ένα φιλμ 7 λεπτών με θέμα »Ιστορικό μυθιστόρημα». Η ομάδα λειτούργησε αρμονικά και η ταινία ολοκληρώθηκε σε 48 ώρες! Στην περίπτωση του Art Therapy, η ομάδα των “Burlinales” στην οποία ήμουν αρχηγός(τρομάρα μου!) τα πράγματα λειτούργησαν διαφορετικά: όταν με κάλεσε ο Νίκος να του μιλήσω για την εμπειρία μου, στάθηκα στη μοναδική στιγμή διαφωνίας κατά τη διάρκεια συγγραφής του σεναρίου, όπου οι σεναριογράφοι ήταν 5-6 και στην πλειοψηφία γυναίκες!Εκεί υπήρξε θέμα, το οποίο ευτυχώς ξεπεράστηκε και συνεχίσαμε. Απομονώνοντας αυτό το γεγονός και διογκώνοντας το, για να του δώσουμε κωμικές διαστάσεις, καταλήξαμε πως η ομάδα μου στο Art Therapy, θα αποτελείται μόνο από γυναίκες(Πηγή, Μαίρη, Κατερίνα, Φρόσω, Μελίνα και άλλες εκλεκτές, αλλά όχι τόσο συνεργάσιμες συναγωνίστριες!),ο μοναδικός άντρας(γεια σου ήρωα Χαρίτωνα!!!) στη συνέχεια παραιτήθηκε και φυσικά διαλέξαμε μιούζικαλ, ώστε να εμπλακεί στην ιστορία ο Ανδρέας και η Ίλια, που θα τραγουδούσαν και φυσικά οι φίλοι μας από το Μπαγκλαντές, που συχνάζουν στο κέντρο της Αθήνας και θα μας βοηθούσαν… κοινώς μια διαπολιτισμική πανδαισία, που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ παρά την καλή πρόθεση, γιατί φαγωθήκαμε μεταξύ μας!!! (πάντως το γύρισμα του μιούζικαλ ήταν υπέροχο, αν και αρκετά δύσκολο…πολύ όμορφη εικόνα στου Ψυρρή – έξω από την Πυροσβεστική διαμορφώθηκε μια μικρή, «εξωτική» κοινότητα με τη Shakura Daufan αρχηγό, να σέρνει το χορό και το τραγούδι!!!

Τα γυρίσματα έγιναν επιτόπου στον χώρο πραγματοποίησης του 48hour 2009!!! Και εγώ απλά έγινα ρεζίλι, γιατί ενώ είχε κληρωθεί και πριν μιούζικαλ, ήμασταν συνεννοημένοι για τη λήψη, με το Stefano Sartini ή όπως τον λένε!(Ok, Francesco Vitali) να κληρώσω μιούζικαλ…ουφ!!! (αν και το Sartini του ταιριάζει!)

Όπως και να έχει, το ευχαριστηθήκαμε και ελπίζω ακόμη κι αν υπάρχουν στοιχεία στην ταινία που ίσως να μη σας αγγίξουν τόσο, να βρείτε «δικά» σας κομμάτια και να το απολαύσετε. Ε, και μετά από αυτό ίσως δείτε με λίγο διαφορετικό μάτι την πόλη μας…

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.